Μια πρόταση εθνικής συνεννόησης
Κεντρική θέση: Ο Αντώνης Σαμαράς, με μια υπεύθυνη πρόταση εθνικής συνεννόησης, μπορεί να διαλύσει το ψευτοδίλημμα της ακυβερνησίας.
Δημοσιογραφικό σημείωμα
Στη δημοσιογραφική έρευνα αναλωθήκαμε για πέντε δεκαετίες, στα γραπτά, ραδιοφωνικά και τηλεοπτικά μέσα ενημέρωσης. Σπάνια κάναμε και δημοσιεύαμε συνεντεύξεις, αν δεν αποτελούσαν μέρος δημοσιογραφικής έρευνας — ιδιαίτερα στις εξάρσεις της διαφθοράς στη χώρα. Και τέτοιες υπήρξαν πολλές. Άνθρωποι που εμφανίζονταν φτωχοί εισέρχονταν πλούσιοι στην πολιτική και παρουσιάζονταν ως κήνσορες της νομιμότητας και της ηθικής, παρότι δύσκολα βρισκόταν άρθρο του Ποινικού ή του ηθικού κώδικα που να μην είχαν παραβιάσει.
Ο Νίκος Νικολόπουλος έγινε φίλος μας ύστερα από δημοσιογραφική έρευνα. Πριν από δεκαετίες ερευνούσαμε ένα τεράστιο σκάνδαλο της διακυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ. Δεν δίστασε να μας αποκαλύψει ότι κρυφός συνεταίρος του “πράσινου” πρωταγωνιστή ήταν και ένας “γαλάζιος”. Η αποκάλυψη προκάλεσε τότε πάταγο.
Στη συνέχεια, όταν η Νέα Δημοκρατία του Κώστα Καραμανλή τον όρισε Γραμματέα Τεκμηρίωσης, οι αποκαλύψεις έγιναν χιονοστιβάδα. Ο ίδιος παρέμεινε και παραμένει, στα οικονομικά και στα προσωπικά του, όπως όταν ξεκίνησε: με ανοιχτή πρόσκληση και πρόκληση προς όλους —και προς εμάς— να τον ερευνήσουν. Το πράξαμε. Και η καθαρότητά του αποδείχθηκε παροιμιώδης και σπάνια για όλους τους πολιτικούς χώρους.
Επί ΣΥΡΙΖΑ τον τιμούσαν τόσο, ώστε του πρότειναν συνεργασία κορυφής. Εκ μέρους του πήγαμε τότε στη Βουλή και ερευνήσαμε ένα τεράστιο σκάνδαλο, ύψους άνω του μισού δισεκατομμυρίου ευρώ, που έφερνε σε δεινή θέση ΠΑΣΟΚ και Νέα Δημοκρατία. Βρήκαμε τα ντοκουμέντα, αλλά πήραμε “κόκκινη κάρτα” για να μη φτάσουμε βαθύτερα. Πρωταγωνιστής ήταν κοινοβουλευτικό στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ, που είχε καταφέρει, επί Νέας Δημοκρατίας και ΠΑΣΟΚ, να διορίσει στενή συγγενή του σε καίρια οικονομική θέση υπουργείου βυθισμένου στα σκάνδαλα — ακριβώς στον τομέα των σκανδάλων.
Οι αντοχές του Νίκου Νικολόπουλου είναι παροιμιώδεις. Με ένα λεωφορείο ή ένα τρένο διέτρεχε —και διατρέχει— την Ελλάδα, ερευνώντας και καταγγέλλοντας μαφίες για δεκαετίες· περνώντας συνεχώς με το τρένο από τα μαρτυρικά Τέμπη των μαζικών θανάτων.
Η επιβράβευση ήρθε και παραμένει στον τόπο του, στην Αχαΐα. Ο γιος εργαζομένου στα ΚΤΕΛ αναδείχθηκε και παραμένει σήμερα ένας από τους μακροβιότερους βουλευτές του Νομού Αχαΐας — του νομού των πολιτικών “τζακιών” και των πρωθυπουργών, αλλά και της ιστορικής εφημερίδας «Πελοπόννησος», η οποία πρωτοκυκλοφόρησε πριν από περίπου 140 χρόνια και παραμένει ζωντανή.
Το 2023, η εφημερίδα επιβεβαίωσε εμμέσως τη μεγάλη πολιτική αντοχή του Νίκου Νικολόπουλου, μέσα από ρεπορτάζ για όλους τους πολιτικούς με καταγωγή από την Αχαΐα που έγιναν Πρόεδροι της Δημοκρατίας, πρωθυπουργοί, Πρόεδροι της Βουλής, αλλά και δικτάτορες. Μεγάλα ονόματα: οι Ζαΐμηδες, οι Παπανδρέου, ο Στεφανόπουλος, ο Κανελλόπουλος και άλλοι.
Ο Νίκος Νικολόπουλος παρέμεινε στην Αχαΐα και τους ξεπέρασε όλους σε πολιτική αντοχή. Όταν τον ρωτήσαμε, εκτός συνέντευξης, γιατί αναφέρεται στον εαυτό του ως “ένας από τους μακροβιότερους” και όχι ως “ο μακροβιότερος”, απάντησε αφοπλιστικά: «Δεν μετράω, για να παραμένω ταπεινός…»
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Γιάννης Ντάσκας: Η ανάλυσή σας για τον ρόλο του Αντώνη Σαμαρά ξεφεύγει από τη συνηθισμένη πολιτική ρητορική. Δεν μιλάτε απλώς για ένα νέο κόμμα. Μιλάτε για έναν «γεφυροποιό» και για μια πιθανή «κυβέρνηση εθνικής ενότητας». Γιατί αυτή η διαφορετική προσέγγιση;
Νίκος Νικολόπουλος: Πιστεύω ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μία από εκείνες τις στιγμές όπου το πολιτικό σύστημα καλείται να υπερβεί τον εαυτό του. Ο Αντώνης Σαμαράς δεν είναι ένας οποιοσδήποτε πολιτικός. Είναι ένας πρώην πρωθυπουργός με βαριά πολιτική ιστορία. Και σήμερα, η συγκυρία τού δίνει μια μοναδική ευκαιρία: να επιλέξει αν θα γίνει απλώς ο αρχηγός των θυμωμένων ή ο γεφυροποιός των υπεύθυνων.
Εμένα δεν με συγκινεί η ιδέα ενός Σαμαρά που θα αφαιρέσει απλώς ποσοστά από τον Μητσοτάκη. Αυτό είναι μικρό. Με ενδιαφέρει ένας Σαμαράς που μπορεί να προσθέσει δυνάμεις στην Ελλάδα. Να δημιουργήσει γέφυρες εκεί όπου σήμερα υπάρχουν ρήγματα. Να ενώσει δυνάμεις που μοιάζουν ανίκανες να συνομιλήσουν. Αυτό είναι άλλο πολιτικό μέγεθος.
Γιάννης Ντάσκας: Περιγράψτε αυτές τις γέφυρες. Ανάμεσα σε ποιους και για ποιον σκοπό;
Νίκος Νικολόπουλος: Ανάμεσα σε κόσμους που σήμερα ζουν σε πολιτική απομόνωση. Πρώτον, ανάμεσα στην παραδοσιακή λαϊκή Κεντροδεξιά, η οποία νιώθει ξένη μέσα στη σημερινή Νέα Δημοκρατία, και στις δυνάμεις του κοινωνικού πατριωτισμού που αναζητούν έκφραση. Δεύτερον, ανάμεσα σε εκείνους που ζητούν αλλαγή και σε εκείνους που φοβούνται ότι η αλλαγή θα φέρει αστάθεια.
Τρίτον, ανάμεσα στη γενιά που έζησε τη Μεταπολίτευση και σε μια νέα γενιά που αισθάνεται ότι το πολιτικό σύστημα την αγνοεί και δεν της προσφέρει προοπτική. Και, τέλος, ανάμεσα σε δημοκρατικές πολιτικές δυνάμεις διαφορετικής ιδεολογικής αφετηρίας, οι οποίες μπορεί να διαφωνούν σε πολλά, αλλά είναι σε θέση να συμφωνήσουν σε πέντε ή δέκα μεγάλα εθνικά ζητήματα.
Οι μετρήσεις δείχνουν ένα ισχυρό αίτημα αλλαγής. Αυτό το αίτημα, όμως, δεν έχει βρει ακόμη μια ενιαία, υπεύθυνη πολιτική έκφραση. Εκεί χρειάζεται ένας άνθρωπος με την εμπειρία, το κύρος και την πολιτική βαρύτητα του Αντώνη Σαμαρά.
Γιάννης Ντάσκας: Θα αντιτείνουν πολλοί: «Ποιος Σαμαράς γεφυροποιός; Ο πολιτικός που το 1993 ταυτίστηκε με τη διάσπαση;» Πώς τοποθετείστε απέναντι σε αυτό το ιστορικό βάρος;
Νίκος Νικολόπουλος: Το ιστορικό βάρος δεν διαγράφεται. Ούτε το επιχειρώ. Η ιστορία δεν γράφεται με γόμα. Αλλά από το 1993 μέχρι σήμερα έχουν μεσολαβήσει περισσότερες από τρεις δεκαετίες. Και σε αυτές τις δεκαετίες ο Αντώνης Σαμαράς έχει μια πολύ συγκεκριμένη διαδρομή, που αποδεικνύει την ικανότητά του στη σύνθεση.
Επιτρέψτε μου να σας θυμίσω μερικούς σταθμούς:
Ξεκίνησε ως ένα από τα προβεβλημένα στελέχη της γενιάς του Ευάγγελου Αβέρωφ και στήριξε τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη στην ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας.
Ως πρόεδρος της Πολιτικής Άνοιξης, πρότεινε τον Κωστή Στεφανόπουλο για Πρόεδρο της Δημοκρατίας, μια επιλογή που συγκέντρωσε ευρύτατη συναίνεση.
Το 2004 έκλεισε έναν μακρύ κύκλο σύγκρουσης και στήριξε τον Κώστα Καραμανλή, συμβάλλοντας στην επανένωση της Κεντροδεξιάς.
Το 2009 κέρδισε την ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας μέσα από μια πρωτοφανή ανοιχτή διαδικασία και ανέλαβε να ανασυγκροτήσει μια βαριά ηττημένη παράταξη.
Το 2012, σε βαθιά κρίση, συγκρότησε τρικομματική κυβέρνηση συνεργασίας με το ΠΑΣΟΚ και τη ΔΗΜΑΡ, αποδεικνύοντας ότι μπορεί να κυβερνήσει μαζί με δυνάμεις διαφορετικής ιδεολογίας.
Το 2012, παρά τη σφοδρή σύγκρουση, επέλεξε την επανένωση και συμφώνησε στην επιστροφή της Ντόρας Μπακογιάννη στη Νέα Δημοκρατία.
Το 2015–2016, στελέχη του δικού του στρατοπέδου στήριξαν τον Κυριάκο Μητσοτάκη, συμβάλλοντας στην εκλογή του στην ηγεσία.
Αυτή η διαδρομή δείχνει έναν πολιτικό που, όταν το απαιτούσαν οι περιστάσεις, μπόρεσε να περάσει από τη σύγκρουση στη σύνθεση. Το μεγάλο ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν έκανε λάθη. Το ερώτημα είναι αν έμαθε από την ίδια του την ιστορία. Και η μεγαλύτερη απάντηση του Σαμαρά στο παρελθόν του θα είναι να ενώσει εκεί όπου κάποτε κατηγορήθηκε ότι δίχασε.
Γιάννης Ντάσκας: Μια τέτοια εθνική συνεννόηση που περιγράφετε οδηγεί σε μια νέα κυβέρνηση; Ποιο είναι το σχέδιό σας για την επόμενη ημέρα;
Νίκος Νικολόπουλος: Εδώ πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί, για να μην παρεξηγηθούμε. Δεν προτείνω μια κυβέρνηση που θα γεννηθεί από πολιτικές κορυφές και θα παρακάμψει τον λαό. Ο κ. Μητσοτάκης είναι ο εκλεγμένος πρωθυπουργός και έχει δεσμευτεί ότι οι εκλογές θα γίνουν την άνοιξη του 2027. Ο πρώτος λόγος, λοιπόν, ανήκει στον ελληνικό λαό. Ό,τι αποφασίσει η κάλπη είναι απολύτως σεβαστό.
Αν ο λαός δώσει αυτοδύναμη κυβέρνηση, η εντολή είναι σαφής. Αν, όμως, η κάλπη δεν δώσει μια βιώσιμη κυβερνητική λύση; Αν οι διερευνητικές αποτύχουν; Αν βρεθούμε μπροστά στο δίλημμα διαδοχικών εκλογών και παρατεταμένης αβεβαιότητας; Εκεί λέω ότι πρέπει να υπάρχει μια μεγάλη εθνική εναλλακτική πάνω στο τραπέζι: μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας, ειδικού σκοπού και ορισμένου χρόνου.
Γιάννης Ντάσκας: «Ειδικού σκοπού» για ποιον σκοπό; Μην αφήνετε αυτή την πρόταση στην αοριστία.
Νίκος Νικολόπουλος: Θα είμαι απολύτως συγκεκριμένος. Μια τέτοια κυβέρνηση θα πρέπει να υπογράψει μπροστά στον ελληνικό λαό ένα σαφές, σύντομο και δεσμευτικό εθνικό συμβόλαιο, που θα περιλαμβάνει:
Την πλήρη αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς, στη Δικαιοσύνη και στη λειτουργία του κράτους.
Τη χάραξη μιας εθνικής στρατηγικής για τα ελληνοτουρκικά, την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Την τοποθέτηση του δημογραφικού και της στήριξης της ελληνικής οικογένειας στην κορυφή της εθνικής πολιτικής.
Ένα νέο παραγωγικό σχέδιο για τη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα, την περιφέρεια, τον πρωτογενή τομέα και τη βιομηχανία.
Την αντιμετώπιση του στεγαστικού και του κόστους ζωής ως κεντρικών προβλημάτων κοινωνικής συνοχής.
Τις μεγάλες θεσμικές αλλαγές που μπορούν να συγκεντρώσουν ευρύτατη πολιτική συναίνεση.
Και, βεβαίως, μια τέτοια κυβέρνηση πρέπει να έχει εξαρχής συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα. Όταν ολοκληρωθεί η αποστολή της, η χώρα επιστρέφει στην κανονική πολιτική ζωή. Δεν μιλώ για μια κυβέρνηση που θα κρατηθεί στην εξουσία. Μιλώ για μια κυβέρνηση που η ίδια θα περιορίσει την εξουσία της στον σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκε.
Γιάννης Ντάσκας: Σε αυτό το σχήμα, ποιος θα ήταν ο πρωθυπουργός; Ο Αντώνης Σαμαράς;
Νίκος Νικολόπουλος: Αν ξεκινήσουμε τη συζήτηση από το «ποιος», θα έχουμε χάσει την ουσία. Η παλιά Ελλάδα ξεκινούσε πάντα από το πρόσωπο. Η νέα Ελλάδα πρέπει να ξεκινήσει από το «τι πρέπει να γίνει». Δεν λέω «κυβέρνηση εθνικής ενότητας για να γίνει πρωθυπουργός ο Σαμαράς». Λέω ότι ο Σαμαράς μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο, ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις μιας εθνικής σύνθεσης.
Είναι πρώην πρωθυπουργός, έχει αποδείξει ότι μπορεί να κυβερνήσει με συνεργασίες. Αλλά ο πολιτικός που θέλει να λειτουργήσει ως γεφυροποιός πρέπει να ξεκινήσει λέγοντας: «Δεν βάζω πρώτο τον εαυτό μου. Βάζω πρώτη την Ελλάδα». Το πρόσωπο του πρωθυπουργού, αν φτάσουμε σε αυτή την ανάγκη, θα προκύψει από τους συσχετισμούς, τις συναινέσεις και την εντολή της Βουλής. Πρώτα η αποστολή, μετά το πρόγραμμα και τελευταίο το πρόσωπο.
Γιάννης Ντάσκας: Σε αυτή την ανάλυση, πού τοποθετείτε τον Κώστα Καραμανλή; Έχετε μιλήσει για «φύλλο επιστράτευσης».
Νίκος Νικολόπουλος: Ο Κώστας Καραμανλής είναι μια διαφορετική πολιτική περίπτωση και πρέπει να αντιμετωπίζεται ως τέτοια. Δεν χρειάζεται να επιστρέψει στην καθημερινή κομματική ζωή για να έχει βαρύτητα. Διαθέτει ένα μοναδικό πολιτικό και συμβολικό κεφάλαιο. Οι κοινές δημόσιες παρουσίες του με τον Αντώνη Σαμαρά είναι επανειλημμένες και ο ίδιος έχει τοποθετηθεί δημόσια για τα ελληνοτουρκικά και τους θεσμούς.
Αυτό που λέω είναι ότι, αν η χώρα βρεθεί μπροστά σε μια πραγματική ανάγκη ευρύτερης συνεννόησης, ο Κώστας Καραμανλής είναι ένα από τα πρόσωπα που μπορούν να λειτουργήσουν ως εγγυητές σοβαρότητας, θεσμικής ισορροπίας και εθνικής συνέχειας. Γι’ αυτό χρησιμοποίησα τη φράση «φύλλο επιστράτευσης». Δεν σημαίνει «κατεβείτε να γίνετε αρχηγός κόμματος». Δεν σημαίνει «επιστρέψτε για ένα αξίωμα». Σημαίνει: «Πρόεδρε, αν η Πατρίδα σάς χρειαστεί σε μια κρίσιμη ώρα, η ευθύνη σας είναι να μη λείψετε».
Γιάννης Ντάσκας: Χρησιμοποιήσατε την ιστορική αναλογία του Ευάγγελου Αβέρωφ το 1974. Δεν είναι επικίνδυνη μια τέτοια σύγκριση;
Νίκος Νικολόπουλος: Θέλω να είμαι απολύτως σαφής. Δεν συγκρίνω τις εποχές. Το 1974 η Ελλάδα έβγαινε από τη δικτατορία και βρισκόταν μέσα στην κυπριακή τραγωδία. Σήμερα έχουμε μια εδραιωμένη κοινοβουλευτική δημοκρατία. Η αναλογία μου αφορά μια συγκεκριμένη λειτουργία της πολιτικής.
Τον Ιούλιο του 1974, ο Ευάγγελος Αβέρωφ ήταν από εκείνους που πρότειναν την κλήση του Κωνσταντίνου Καραμανλή, όταν έγινε αντιληπτό ότι η χώρα χρειαζόταν μια λύση μεγαλύτερη από τις προσωπικές φιλοδοξίες των παρόντων. Αυτό είναι το μάθημα που κρατώ. Υπάρχουν στιγμές που ο πραγματικά μεγάλος πολιτικός δεν αναρωτιέται «πώς θα γίνω εγώ πρωθυπουργός;». Αναρωτιέται: «Ποια λύση χρειάζεται τώρα η χώρα μου;». Εκεί ακριβώς τοποθετώ την ιστορική ευκαιρία του Αντώνη Σαμαρά.
Γιάννης Ντάσκας: Εσείς, ως ένας από τους μακροβιότερους βουλευτές στον νομό των πρωθυπουργών, δηλαδή τον Νομό Αχαΐας, θα είστε προσωπικά υποψήφιος στις επόμενες εκλογές;
Νίκος Νικολόπουλος: Απαντώ με απόλυτη ειλικρίνεια. Σήμερα, αυτή την ώρα, δεν είμαι υποψήφιος. Δεν έχω καμία πρόθεση να προτρέξω των εξελίξεων. Το κόμμα του Αντώνη Σαμαρά δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί και θα ήταν πολιτικά λάθος να συμπεριφερθώ σαν να έχουν ήδη κριθεί όλα.
Θα είμαι ειλικρινής. Εκλέγομαι στον δημόσιο στίβο από το 1986. Από μαθητής στη ΜΑΚΙ, στην ΟΝΝΕΔ, στη ΔΑΚΕ, στη ΝΟΔΕ και στο Πολιτικό Συμβούλιο της Νέας Δημοκρατίας. Είμαι ένας από τους μακροβιότερους εκλεγμένους βουλευτές της Αχαΐας. Ευχαριστώ τον λαό και τον Θεό για αυτή την τιμή. Είμαι πολιτικά χορτασμένος. Δεν κυνηγώ καρέκλες.
Όταν ο κ. Σαμαράς ανακοινώσει τις αποφάσεις του, όταν ξεκαθαρίσει το πολιτικό πλαίσιο, τότε θα ανακοινώσω και εγώ τις δικές μου αποφάσεις για τη συμμετοχή μου. Αυτό που θέλω να γίνει σήμερα απολύτως ξεκάθαρο είναι η αμετάκλητη απόφασή μου να βρίσκομαι στην πρώτη γραμμή της μάχης, με σημαιοφόρο και ηγέτη τον Αντώνη Σαμαρά. Ο ρόλος μου, ο τίτλος μου, το ψηφοδέλτιό μου θα καθοριστούν από τις ανάγκες της Πατρίδας, όχι από προσωπικές φιλοδοξίες.
Γιάννης Ντάσκας: Ευχαριστούμε θερμά για την, κατά τη γνώμη μας, βαθιά και ουσιαστική συζήτηση.
Νίκος Νικολόπουλος: Εγώ σε ευχαριστώ, Γιάννη. Και ευχαριστώ τους αναγνώστες σας που αφιέρωσαν χρόνο για να ακούσουν μια διαφορετική πολιτική πρόταση. Μια πρόταση που δεν βασίζεται στη μιζέρια ή την τοξικότητα, αλλά στην ελπίδα και την ευθύνη. Η Πατρίδα μπορεί και πρέπει να προχωρήσει μπροστά. Και θα το κάνει, αρκεί να βρεθούν οι άνθρωποι που θα τολμήσουν να χτίσουν γέφυρες αντί να υψώνουν τείχη.
Παράρτημα
Πολιτικές προσωπικότητες με καταγωγή από την Αχαΐα
Στην αρχή αναφερθήκαμε στο ρεπορτάζ της ιστορικής εφημερίδας «Πελοπόννησος», στο οποίο καταγράφονται κορυφαίες πολιτικές προσωπικότητες του Νομού Αχαΐας. Παρατίθεται ο σχετικός κατάλογος, όπως δημοσιεύθηκε, με τυπογραφική εξομάλυνση.
Πρόεδροι της Δημοκρατίας
14.12.1929–10.01.1935
Αλέξανδρος Ζαΐμης
08.10.1973–25.11.1973
Γεώργιος Παπαδόπουλος (στρατιωτικό πραξικόπημα)
10.03.1995–07.02.2000
Κωνσταντίνος Στεφανόπουλος
08.02.2000–11.03.2005
Αντιβασιλείς
21.03.1972–08.10.1973
Πρωθυπουργοί
1823
Αθανάσιος Κανακάρης (Προσωρινή Διοίκηση της Ελλάδας)
1826–1827
Ανδρέας Ζαΐμης (Προσωρινή Διοίκηση της Ελλάδας)
29.04.1863–25.10.1863
Μπενιζέλος Ρούφος
28.11.1865–09.06.1866
25.01.1869–07.07.1870
Θρασύβουλος Ζαΐμης
28.10.1871–25.12.1871
21.09.1897–02.04.1899
12.11.1901–24.11.1902
25.02.1915–10.08.1915
Δημήτριος Γούναρης
24.09.1915–25.10.1915
09.06.1916–03.09.1916
21.04.1917–14.06.1917
26.03.1921–03.05.1922
16.09.1922–17.09.1922
Αναστάσιος Χαραλάμπης
14.11.1922–11.01.1924
Στυλιανός Γονατάς (στρατιωτικό πραξικόπημα)
07.10.1924–26.06.1925
Ανδρέας Μιχαλακόπουλος
04.12.1926–17.08.1927
17.08.1927–08.02.1928
08.02.1928–04.07.1928
26.04.1944–24.05.1944
Γεώργιος Παπανδρέου
24.05.1944–18.10.1944
18.10.1944–03.01.1945
01.11.1945–22.11.1945
Παναγιώτης Κανελλόπουλος
24.01.1947–29.08.1947
Δημήτριος Μάξιμος
08.11.1963–31.12.1963
19.02.1964–15.07.1965
03.04.1967–21.04.1967
13.12.1967–08.10.1973
21.10.1981–02.06.1985
Ανδρέας Παπανδρέου
02.06.1985–02.07.1989
13.10.1993–17.01.1996
06.10.2009–11.11.2011
16.05.2012–20.06.2012
Παναγιώτης Πικραμμένος
Πρόεδροι της Βουλής
1854–1855
1860
Ανδρέας Χ. Λόντος
1862
Λεωνίδας Πετιμεζάς
1863–1864
Ιωάννης Μεσσηνέζης
1874–1875
29.05.1895–03.11.1897
Εμείς συμπληρώνουμε: Μακροβιότερος όλων ο Νίκος Νικολόπουλος.
Ίσως και φτωχότερος —οικονομικά μόνο— όλων αυτών…
Πηγή: skaipatras.gr
