Ένα επίκαιρο αίτημα: Επανίδρυση του κράτους

ΜΕΤΑ από μια εθνική τραγωδία όπως αυτή που προκάλεσε η καταστροφική πυρκαγιά στην ανατολική Αττική, είναι φυσικό να υπάρχει πλεόνασμα κριτικής απέναντι στην κρατική εξουσία. Το ίδιο, άλλωστε, συνέβη με την πυρκαγιά στην Ηλεία το 2007, με τη χρεοκοπία της χώρας το 2009-2010, με την ψήφιση και εφαρμογή τριών μνημονίων, με τις πρόσφατες πλημμύρες στη Μάνδρα.
Mε διαφορετικούς πρωταγωνιστές κάθε φορά, πάντα όμως με έναν κοινό παρονομαστή: την παροιμιώδη αδυναμία του ελληνικού κράτους να προστατέψει τη ζωή και την περιουσία των πολιτών και να διασφαλίσει την ομαλή, θετική πορεία της χώρας.

Η αλήθεια είναι ότι το κράτος δεν αποτυγχάνει συστηματικά μόνο στη διαχείριση κρίσεων. Αποτυγχάνει καθημερινά στη στήριξη και στην εξυπηρέτηση του πολίτη, της επιχείρησης. Τα χρόνια περνούν, ο κόσμος γύρω μας αλλάζει. Στην Ελλάδα, σε ό,τι αφορά την οργάνωση του κράτους και τη λειτουργία της διοίκησης, ο χρόνος φαίνεται να έχει σταματήσει. Για παράδειγμα, το Κτηματολόγιο και οι δασικοί χάρτες, η εφαρμογή της νομοθεσίας για την αυθαίρετη δόμηση, ο καθαρισμός και η διάνοιξη ρεμάτων, το χωροταξικό σχέδιο, η πρόληψη και η εκπαίδευση των πολιτών, τα σχέδια αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών ανά περιοχή, η αξιοποίηση νέων τεχνολογιών στη διαχείριση κρίσεων, οι ασκήσεις εφαρμογής και άλλα πολλά παραμένουν σε εκκρεμότητα για χρόνια ή και δεκαετίες.

Τι προσδοκίες, άραγε, μπορούν να υπάρχουν από ένα κράτος στο οποίο δεν έχει εφαρμοστεί ακόμη η αξιολόγηση δομών, διαδικασιών και εργαζομένων; Τι να περιμένει κανείς από ένα κράτος που στα σχέδια πυροπροστασίας του εμπλέκονται πάνω από 40 φορείς και γίνεται αναφορά σε 127 διατάγματα;

Αν θέλουμε η Ελλάδα να κάνει επιτέλους ένα βήμα μπροστά, η πρώτη και μεγαλύτερη μεταρρύθμιση που χρειάζεται είναι η επανίδρυση του κράτους, σε όλα τα επίπεδα και σε όλες τις βαθμίδες. Ξεκινώντας από τη Συνταγματική Αναθεώρηση, την απλοποίηση και την κωδικοποίηση της νομοθεσίας και την επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης. Συνεχίζοντας με τον ψηφιακό μετασχηματισμό της δημόσιας διοίκησης και την καθολική εφαρμογή της αξιολόγησης σε όλους τους εργαζομένους και τις δομές της, τη δημιουργία μόνιμου μηχανισμού εκπαίδευσης και επανεκπαίδευσης του προσωπικού, τη διαμόρφωση σύγχρονων οργανογραμμάτων, τη θεσμοθέτηση ποιοτικών και ποσοτικών στόχων ανά μονάδα διοίκησης, τη σύνδεση των αποδοχών με την επίτευξη στόχων παραγωγικότητας και τη στελέχωση θέσεων γενικών γραμματέων, διευθυντών και προϊσταμένων με ανοιχτή διαδικασία, στην οποία θα μπορούν να συμμετέχουν και στελέχη του ιδιωτικού τομέα. Η προσπάθεια αυτή θα πρέπει να συνδυαστεί με τη διατήρηση της αναλογίας 1 προς 5 για τις προσλήψεις-αποχωρήσεις, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα βελτίωσης των αμοιβών των εργαζομένων στο Δημόσιο. Το κράτος πρέπει να μπορεί να προσελκύει -και να ανταμείβει ανάλογα- τους ικανούς και όχι όσους αναζητούν το βόλεμα σε μια θέση με χαμηλές αποδοχές, αλλά και απαιτήσεις.

Απαραίτητη, στο πλαίσιο της επανίδρυσης του κράτους, είναι επίσης η αναβάθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος: με κατάργηση του κρατικού μονοπωλίου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, στενότερη διασύνδεση των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων με τον κόσμο της παραγωγής και τις ανάγκες της αγοράς εργασίας, καθώς και αποτελεσματικότερο σχεδιασμό του συστήματος επιμόρφωσης, κατάρτισης και επανακατάρτισης των εργαζομένων, με στόχο την προσαρμογή στις ανάγκες της ψηφιακής οικονομίας.

Ενα σύγχρονο κράτος οφείλει, παράλληλα, να διασφαλίζει ευνοϊκές προϋποθέσεις για τη δημιουργία εθνικού πλούτου. Παρέχοντας νέα κίνητρα για την προσέλκυση και μέτρα για τη διευκόλυνση νέων επενδύσεων, κλάδους διεθνώς εμπορεύσιμων προϊόντων και υπηρεσιών. Μεταξύ των μέτρων αυτών, είναι απαραίτητη η θεσμοθέτηση της ηλεκτρονικής έκδοσης αδειών δόμησης, λειτουργίας καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος, αλλά και τουριστικών, βιοτεχνικών, βιομηχανικών και μεταποιητικών επιχειρήσεων. Επίσης, η δημιουργία ενιαίου ηλεκτρονικού χάρτη, με βάση το Κτηματολόγιο, ο οποίος θα περιλαμβάνει όλες τις θεσμικά χαρακτηρισμένες ζώνες: δασικές και αρχαιολογικές εκτάσεις, προστατευόμενες περιοχές κ.λπ.

Τέλος, θα πρέπει η τοπική αυτοδιοίκηση να αναλάβει ουσιαστικές αρμοδιότητες, μαζί με τους ανάλογους πόρους, τα εργαλεία, αλλά και προδιαγραφές για την ορθή εκτέλεσή τους. Στο πλαίσιο αυτό, είναι σημαντική και η αναθεώρηση του συστήματος χρηματοδότησης της αυτοδιοίκησης, με αποδέσμευση από τον φόρο εισοδήματος και τον ΦΠΑ και απόδοση στην Τ.Α. φόρων με γεωγραφικό χαρακτήρα, όπως ο φόρος ακινήτων και τα τέλη κυκλοφορίας.

Το λιγότερο που μπορούμε να κάνουμε για να τιμήσουμε τη μνήμη των νεκρών της πρόσφατης πυρκαγιάς είναι να αποφασίσουμε να αποκτήσουμε σύγχρονο και αποτελεσματικό κράτος. Ενα κράτος που θα είναι σε θέση να αποτρέπει παρόμοιες τραγωδίες, αλλά και να διασφαλίζει καλύτερες προϋποθέσεις για την καθημερινότητα, για το παρόν και το μέλλον όλων των πολιτών.
Του Κωνσταντίνου Μίχαλου, προέδρου του ΕΒΕΑ και της ΚΕΕΕ