Η νέα μεταπολίτευση

Συντάκτης:
Κώστας Ζώρας *

Αρθρογραφική εκκίνηση με εισαγωγική παρατήρηση: Αντιτίθεμαι σε κάθε μορφή άσκησης ατομικής πολιτικής βίας. Στη δημοκρατία, με τα αρκετά, πάντως διορθώσιμα ή βελτιώσιμα μειονεκτήματα, τα πολιτικά προβλήματα πρέπει να λύνονται στη βάση της αντιπαράθεσης των επιχειρημάτων και των ιδεών.

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι η μαζική λαϊκή πολιτική βία δεν δημιούργησε στην Ιστορία εμβληματικά γεγονότα. Ομως η βία της Ακρας Δεξιάς έχει ένα χαρακτηριστικό, που θεμελιώνει την ειδοποιό διαφορά της. Συνδέεται πάντοτε, άμεσα ή έμμεσα, με τις εξουσιαστικές ένοπλες ή μη ένοπλες δομές του κράτους ή με τμήματά τους.

Η διαπρεπής καθηγήτρια του Ποινικού Δικαίου Μόνικα Φρόμελ, διατελέσασα διευθύντρια του Ιδρύματος Εγκληματολογίας του Πανεπιστημίου του Κιέλου, έλεγε ήδη από τη δεκαετία του '80 ότι στις εξουσίες, και στη δικαστική, συναντάμε συχνά «το κλασικό σύμπτωμα της απώλειας της όρασης στο δεξί μάτι».

Ερχομαι τώρα στο κυρίως θέμα.

Τον Αύγουστο του 2018 η Ελλάδα εγκαταλείπει τον απεχθή μνημονιακό κύκλο και ανακτά μεγάλο μέρος της οικονομικής, επομένως και της εθνικής κυριαρχίας της.

Η χώρα εισέρχεται στη φάση της νέας μεταπολίτευσης, η οποία θα προσδιορίζεται από τον αναπτυξιακό σχεδιασμό, από την αναθεώρηση του Συντάγματος, δηλαδή τη νέα αρχιτεκτονική του πολιτικού συστήματος και τη διεύρυνση των δικαιωμάτων, την ανακατανομή του παραγόμενου νέου πλούτου και την αποκατάσταση των ίσων ευκαιριών και δικαιωμάτων στους χώρους της εργασίας.

Ας μου επιτραπεί να παρουσιάσω στους αναγνώστες της «Εφ.Συν.» κείμενό μου, που γράφτηκε το 2007, δημοσιεύτηκε το 2008, δηλαδή πριν από την έναρξη της βαθιάς οικονομικής κρίσης, και διανεμήθηκε στους φοιτητές μου ως επίμετρο και άλλων κειμένων σχετικών με τα μαθήματα του πολιτικού συστήματος και των κοινωνικών προεκτάσεων της λειτουργίας του.

Χωρίς ίχνος αυταρέσκειας ή πνευματικού ναρκισσισμού, ας μου επιτραπεί και πάλι να παρατηρήσω ότι το κείμενο διατηρεί απολύτως την επικαιρότητά του και θα μπορούσε να πρωτοδημοσιευτεί σήμερα, δηλαδή δέκα χρόνια μετά. Αυτό όμως θα το κρίνει τελικά ο αναγνώστης.

«Η ανάγκη για νέα μεταπολίτευση υπογραμμίζει ένα απλό και αυταπόδεικτο γεγονός: ότι οι ιστορικές συνθήκες έχουν πλέον αλλάξει και το δημοκρατικό κεκτημένο της “παλαιάς” μεταπολίτευσης χρειάζεται αλλαγές, εμπλουτισμό και προσαρμογή στις προκλήσεις της νέας εποχής.

Η νέα μεταπολίτευση είναι, συνεπώς, ένα εγχείρημα επανίδρυσης της δημοκρατίας και ουσιαστικής μεταρρύθμισης του πολιτικού συστήματος. Δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι ένα φλύαρο πυροτέχνημα, ώστε τελικά να μην αλλάξει τίποτα.

Γιατί, όμως, έχουμε ανάγκη από μια νέα μεταπολίτευση; Γιατί τα προβλήματα του δημοκρατικού μας βίου δεν μπορούν πλέον να λυθούν με περιορισμένου χαρακτήρα μεταρρυθμίσεις και μεμονωμένες θεσμικές αλλαγές; Γιατί χρειαζόμαστε μια εκ βάθρων επανίδρυση της δημοκρατίας;

Η ανάγκη για μια νέα μεταπολίτευση προϋποθέτει την κοινή διαπίστωση ότι το πολιτικό μας σύστημα δημιουργεί προβλήματα και αρνητικά φαινόμενα που το ίδιο δεν μπορεί να επιλύσει. Δηλαδή, το πολιτικό μας σύστημα δεν μπορεί να αυτορυθμιστεί και να διαχειριστεί τις αδυναμίες και τα ελαττώματά του.

Εδώ και μερικά χρόνια, οι αδυναμίες και τα ελαττώματα του πολιτικού μας συστήματος εξελίσσονται σε μόνιμα χαρακτηριστικά και παγιώνονται στη λειτουργία του κράτους, αλλά και στην τρέχουσα αντίληψη των πολιτών για το εν γένει σύστημα διακυβέρνησης.

Αναπαράγεται έτσι, και δυστυχώς διευρύνεται η απαξίωση, όχι απλώς για ορισμένους πολιτικούς αλλά και για το σύνολο της πολιτικής. Επικρατεί παντού ένας κυνικός ατομισμός που συνθλίβει κάθε συλλογικότητα, ενώ το σύνολο του λαού διολισθαίνει διαρκώς σε φοβικές και συντηρητικές παραστάσεις.

Ποια είναι αυτά τα ελαττώματα και οι αδυναμίες του πολιτικού συστήματος, τα οποία καθιστούν απολύτως αναγκαίο ένα ριζοσπαστικό μεταρρυθμιστικό διάβημα;

Θα μπορούσε κανείς να αναφερθεί σε μερικές, αλλά εξαιρετικά σημαντικές περιπτώσεις: Η διαφθορά, ο ρόλος και η πολιτική επιρροή των ΜΜΕ, η επιλογή και η αναπαραγωγή του πολιτικού προσωπικού, η γραφειοκρατία, η κρίση του κοινωνικού κράτους, η σχέση επιχειρηματικότητας και κράτους (βλ. διαπλοκή), η κρίση της παιδείας». Αλλά για αυτά λεπτομερώς στη συνέχεια του κειμένου την επόμενη φορά επικοινωνίας με τους αναγνώστες της εφημερίδας.

*ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου

http://www.efsyn.gr